Maria Hempel
GW Lublin nr 34, wydanie lul z dnia 10/02/2000 POŻEGNANIA, str. 5(1834-1904) 3 lutego minęła 96 rocznica śmierci Marii Hemplówny, etnografki i przyrodniczki, uczestniczki powstania styczniowego. Pochodziła ze zubożałej rodziny ziemiańskiej związanej z Lubelszczyzną. Maria urodziła się w Puchaczowie 6 maja 1834 r.; wychowywała się w Tarnowie. Po utracie ojcowizny przebywała jako rezydentka w dworach swoich krewnych i przyjaciół (m.in. w Nadrybiu gm. Puchaczów, Samoklęskach gm. Kamionka, Skorczycach gm. Urzędów, Węglinie gm. Trzydnik). W okresie powstania styczniowego w tarnowskim dworze pod jej opieką przebywało wielu rannych i utrudzonych walką powstańców. Za pomoc udzielaną powstaniu majątek Hemplów obłożony został przez władze rosyjskie dużą kontrybucją. W okresie pobytu Hemplówny w rodzinnym majątku, gościł w Tarnowie w latach 1867, 1869 i 1870 Oskar Kolberg, któremu pomagała w zbieraniu materiałów etnograficznych z pogranicza polsko-ruskiego. Zielnik roślin z okolic Łukowa został w 1880 r. ofiarowany przez nią Muzeum Komisji Fizjograficznej Akademii Umiejętności w Krakowie. Artykuły, dotyczące roślinności ogłosiła w "Pamiętniku Fizjograficznym" (1885). W r. 1892 wydała własnym sumptem pracę K. Łapczyńskiego "Flora Litwy w Panu Tadeuszu". Próbowała również sił na polu literackim, a także wydała "Dzieje Starego Testamentu w skróceniu" (1884). Zmarła w Węglinie, a pochowana została na cmentarzu parafialnym w Rzeczycy Księżej (Kościelnej). Wspomnienie pośmiertne poświęcił jej H. Łopaciński w "Gazecie Lubelskiej" oraz w czasopismach "Lud", "Przyroda" i "Ogniwo". Również w pracach poświęconych udziałowi kobiet w powstaniu styczniowym Hemplówna zajmuje poczesne miejsce.
Źródło: GW